Begrippenlijst

De Nederlandse belastingbegrippen uitgelegd

De brieven van de Belastingdienst gebruiken woorden die niemand je ooit heeft uitgelegd. Hier staan ze bij elkaar, elk met een uitleg die je zonder boekhouder begrijpt.

In het kort

Als ondernemer in Nederland heb je met twee instanties te maken: de Kamer van Koophandel (KvK), waar je onderneming in het Handelsregister staat, en de Belastingdienst, die de btw en de inkomstenbelasting heft. Van de Belastingdienst krijg je een btw-identificatienummer voor je facturen en een omzetbelastingnummer voor je contact met de Belastingdienst zelf. Een voorlopige aanslag is een schatting van je inkomstenbelasting die je per maand kunt betalen; de definitieve aanslag volgt na je aangifte. Een naheffingsaanslag krijg je bijvoorbeeld als je een btw-aangifte bent vergeten. Deze lijst legt zevenentwintig van die begrippen uit, elk met een eigen link.

Instanties en nummers

Belastingdienstde Nederlandse fiscus
De overheidsdienst die de belastingen heft en int, waaronder de btw en de inkomstenbelasting. Je btw-aangifte doe je in Mijn Belastingdienst Zakelijk, je aangifte inkomstenbelasting in Mijn Belastingdienst. Brief van de Belastingdienst
KvK (Kamer van Koophandel)het Handelsregister
Hier schrijf je je onderneming in. Je krijgt dan een KvK-nummer van acht cijfers, dat op je facturen, offertes, brieven en website hoort te staan. Een eenmanszaak starten
Eenmanszaakonderneming op eigen naam
Een veelgekozen rechtsvorm voor wie alleen begint. Er is geen apart bedrijf naast jou: de winst is jouw inkomen, je betaalt er inkomstenbelasting over, en je staat met je privévermogen in voor de schulden van de zaak. Zelf boekhouden of een boekhouder?
Btw-identificatienummer (btw-id)je btw-nummer voor klanten
Het nummer voor al je contact met klanten en leveranciers: het staat op je facturen, je briefpapier en je website. Het heeft de vorm NL123456789B01 — NL, negen cijfers, de letter B en twee cijfers. Btw-nummer en omzetbelastingnummer
Omzetbelastingnummer (ob-nummer)je nummer bij de Belastingdienst
Dit nummer gebruik je alleen in contact met de Belastingdienst zelf, bijvoorbeeld in een brief of aan de telefoon. Ben je zzp'er, dan zijn de eerste negen cijfers je burgerservicenummer (bsn) — zet het daarom nooit op een factuur. Btw-nummer en omzetbelastingnummer

Btw

Btw (omzetbelasting)belasting over de toegevoegde waarde
De belasting die je bij je klant in rekening brengt en aan de Belastingdienst afdraagt. Omzetbelasting is de officiële naam; in het dagelijks gebruik heet het btw. Btw in Nederland
Btw-aangiftede aangifte omzetbelasting
De opgave van de btw die je in een tijdvak in rekening bracht en betaalde. Aangifte en betaling moeten binnen zijn op de laatste dag van de maand na het tijdvak: het derde kwartaal dus uiterlijk op 31 oktober. Btw-aangifte
Voorbelastingbtw op je eigen inkopen
De btw die je zelf betaalde op zakelijke inkopen. In je btw-aangifte trek je die af van de btw die je verschuldigd bent, in rubriek 5b. Btw-aangifte
Btw verlegdje klant geeft de btw aan
Niet jij als leverancier, maar je afnemer geeft de btw aan. Op je factuur staat dan geen btw-bedrag maar de tekst 'btw verlegd'. In Nederland geldt dat vooral voor onderaannemers in de bouw, de schoonmaak en bij hoveniers. Btw verlegd
ICP-opgaafopgaaf van je leveringen binnen de EU
Een aparte opgave naast je btw-aangifte, waarin je je leveringen van goederen en diensten aan ondernemers in andere EU-landen meldt, per afnemer met zijn btw-nummer. Leveren binnen de EU
KOR (kleineondernemersregeling)btw-vrijstelling bij een kleine omzet
Een vrijstelling voor ondernemers met maximaal € 20.000 omzet per kalenderjaar. Je rekent geen btw en doet in beginsel geen btw-aangifte, maar je mag de btw op je eigen inkopen ook niet terugvragen. Kleineondernemersregeling

Brieven en aanslagen

Aangiftebriefuitnodiging om aangifte te doen
De brief waarmee de Belastingdienst je vraagt aangifte inkomstenbelasting te doen. Krijg je hem, dan ben je verplicht aangifte te doen; de uiterste datum staat in de brief en is vaak 1 mei. Aangifte inkomstenbelasting
Voorlopige aanslagschatting van je inkomstenbelasting
Een schatting van wat je aan inkomstenbelasting betaalt of terugkrijgt, zodat je dat per maand kunt betalen of ontvangen in plaats van in één keer. Na je aangifte wordt hij verrekend met de definitieve aanslag. Klopt de schatting niet meer, dan kun je hem laten wijzigen. Voorlopige aanslag
Definitieve aanslagde eindafrekening
De aanslag die je na je aangifte inkomstenbelasting krijgt. Wat je via de voorlopige aanslag al betaalde of ontving, wordt ermee verrekend. Brief van de Belastingdienst
Naheffingsaanslagaanslag achteraf, meestal voor de btw
Een aanslag die je krijgt als er btw ontbreekt, bijvoorbeeld omdat je een btw-aangifte bent vergeten of niet (volledig) hebt betaald. Ben je de aangifte vergeten, dan staat er een geschat bedrag in en doe je alsnog aangifte in Mijn Belastingdienst Zakelijk. Brief van de Belastingdienst
Suppletiecorrectie van een btw-aangifte
Het formulier waarmee je een fout in een eerdere btw-aangifte herstelt. Gaat het om € 1.000 of minder, dan verwerk je het verschil in je eerstvolgende aangifte; is het meer, dan dien je een suppletie in, uiterlijk acht weken nadat je de fout ontdekte. Corrigeren kan tot vijf jaar na het jaar waar de fout over gaat.

Inkomstenbelasting

M-aangifteaangifte over je verhuisjaar
De aangifte inkomstenbelasting over het jaar waarin je in Nederland bent komen wonen of uit Nederland bent vertrokken. Hij gaat over het hele jaar, dus ook over de maanden dat je hier nog niet of niet meer woonde. Je doet hem online in Mijn Belastingdienst of met het papieren formulier M, uiterlijk 1 juli van het jaar erna; als ondernemer vul je er ook de M-jaarstukken bij in.
Urencriteriumminimaal 1.225 uur per jaar
De eis dat je minimaal 1.225 uur per kalenderjaar aan je onderneming besteedt. Wie eraan voldoet, heeft recht op de zelfstandigenaftrek en de startersaftrek. Het urencriterium
Zelfstandigenaftrekvaste aftrek voor zelfstandigen
Een vast bedrag dat je van je winst aftrekt als je aan het urencriterium voldoet: € 1.200 in 2026. Vanaf de AOW-leeftijd is het de helft. Het urencriterium
Startersaftrekextra aftrek in je eerste jaren
Een extra aftrek bovenop de zelfstandigenaftrek: in de eerste vijf jaar als ondernemer tot drie keer, € 2.123 in 2026. Ook hiervoor moet je aan het urencriterium voldoen. Het urencriterium
MKB-winstvrijstellingvrijgesteld deel van je winst
Een deel van je winst waarover je geen inkomstenbelasting betaalt: 12,7% in 2026, berekend over de winst na de ondernemersaftrek. Je hoeft er niets voor aan te vragen; de Belastingdienst houdt er in je aangifte vanzelf rekening mee. Belastingvoordelen voor zzp'ers
KIA (kleinschaligheidsinvesteringsaftrek)aftrek voor investeringen
Een extra aftrek op je winst als je in een jaar in bedrijfsmiddelen investeert. In 2026 begint hij bij een investeringsbedrag van € 2.901; een bedrijfsmiddel van minder dan € 450 telt niet mee. Investeringsaftrek (KIA)

Administratie

Factuureisenwat er op een factuur moet staan
De gegevens die op een factuur aan een andere ondernemer moeten staan, zoals je btw-id, je KvK-nummer, een opeenvolgend factuurnummer en het btw-bedrag per tarief. Je verstuurt de factuur uiterlijk op de 15e dag van de maand na de levering. Factuureisen
Creditnotacorrectiefactuur
Een factuur met een negatief bedrag waarmee je een eerder verstuurde factuur geheel of gedeeltelijk terugdraait. Een verstuurde factuur pas je niet meer aan; je corrigeert hem met een creditnota.
Bewaarplichtje administratie zeven jaar bewaren
De plicht om je administratie zeven jaar te bewaren: facturen, bankafschriften, je grootboek en contracten. Voor gegevens over onroerende zaken geldt een langere termijn. Digitaal bewaren mag, zolang alles leesbaar en controleerbaar blijft. Administratie bewaren
Auditfile (XAF)export van je boekhouding
Een bestand met het volledige journaal van een boekjaar, in een vaste vorm die de Belastingdienst bij een controle kan inlezen. XAF 4.0 is vanaf 1 januari 2026 de norm. Administratie bewaren
RGS (Referentiegrootboekschema)standaardindeling van grootboekrekeningen
Een Nederlandse standaardlijst van grootboekrekeningen, zodat een boekhouding in elk pakket en bij de boekhouder hetzelfde betekent. RGS is ook bedoeld voor officiële instanties: het sluit aan op SBR (Standard Business Reporting), de standaard waarmee je gegevens aanlevert bij de Belastingdienst, de KvK, de bank en andere officiële instellingen. Het rekeningschema in booxx is erop gebaseerd.

Welke brief is wat?

Over de inkomstenbelasting krijg je drie soorten brieven die op elkaar lijken: een aangiftebrief (je moet aangifte doen), een voorlopige aanslag (een schatting, meestal met maandtermijnen) en een definitieve aanslag (de eindafrekening na je aangifte). Over de btw krijg je een naheffingsaanslag als er een aangifte of een betaling ontbreekt.

Bovenaan de brief staat welk soort aanslag het is en over welk jaar of tijdvak hij gaat. Die twee samen bepalen wat je moet doen — en of het om een schatting gaat die je nog kunt laten aanpassen, of om de eindafrekening.

Waarom de begrippen in het Nederlands blijven

Deze lijst bestaat ook in het Engels, Pools, Hongaars en Roemeens, en in elke taal staat het begrip zelf in het Nederlands. Dat is met opzet: op je brieven, in Mijn Belastingdienst en in het gesprek met je boekhouder kom je het Nederlandse woord tegen, niet een vertaling. De uitleg staat in je eigen taal; het woord blijft het woord dat je terugziet.

Bijgewerkt op 2 oktober 2026. Algemene uitleg over de Nederlandse regels, geen fiscaal advies — voor jouw situatie beslis je samen met je boekhouder of de Belastingdienst.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen het btw-id en het omzetbelastingnummer?

Het btw-id (NL123456789B01) gebruik je tegenover klanten en leveranciers: op je facturen, je briefpapier en je website. Het omzetbelastingnummer gebruik je alleen in contact met de Belastingdienst. Bij een zzp'er bevat het omzetbelastingnummer het burgerservicenummer, en daarom hoort het niet op een factuur.

Wat doe ik met een voorlopige aanslag?

Controleer of de schatting past bij wat je dit jaar verwacht te verdienen. Klopt hij, dan betaal je de termijnen zoals ze op de aanslag staan. Klopt hij niet, dan kun je hem laten wijzigen; na je aangifte volgt de definitieve aanslag, en daarmee wordt alles verrekend.

Ik heb een fout gemaakt in mijn btw-aangifte. Wat nu?

Gaat het om € 1.000 of minder aan btw, dan neem je het verschil mee in je eerstvolgende btw-aangifte. Is het meer, dan dien je een suppletie in bij de Belastingdienst, zo snel mogelijk en uiterlijk acht weken nadat je de fout ontdekte. Corrigeren kan tot vijf jaar na het jaar waarop de fout betrekking heeft.

KennisbankEen boekhoudpakket dat jouw taal spreekt

booxx.nlBoekhouden in je eigen taal

Begin met het kwartaal waar je nu in zit

Maak een administratie aan, stuur je eerste factuur en kijk of het werkt. De eerste 90 dagen zijn gratis en er wordt geen betaalmethode gevraagd, dus er is niets om later op te zeggen.

90 dagen gratis · geen betaalmethode nodig · daarna maandelijks opzegbaar

De onderwerpen

Rekenhulpen voor zzp'ers

De vijf gratis rekenhulpen op een rij: netto, uurtarief, urencriterium, btw en KIA, met de tarieven van 2026.

Lees verder

Zzp netto berekenen

Vul je omzet en kosten in en zie wat je na inkomstenbelasting en Zvw-bijdrage overhoudt, per jaar en per maand, met de tarieven van 2026.

Lees verder

Uurtarief berekenen als zzp'er

Van het netto dat je per maand wilt overhouden naar de winst, de omzet en het uurtarief dat je minimaal moet vragen, met de belasting van 2026 erin.

Lees verder

Wat is een zzp'er?

Zzp betekent zelfstandige zonder personeel. Geen rechtsvorm, wel ondernemer: wat dat betekent voor je inschrijving, je belasting en je administratie.

Lees verder

Een eenmanszaak starten

Inschrijven bij de KvK, je btw-nummers van de Belastingdienst, en een administratie die vanaf je eerste factuur klopt.

Lees verder

Zzp'er worden vanuit het buitenland

Inschrijven bij de KvK als je (nog) niet in Nederland woont: wanneer je een Nederlands woonadres nodig hebt, wanneer de RNI volstaat, en wat je meeneemt.

Lees verder

DigiD aanvragen als zzp'er

Met DigiD schrijf je je eenmanszaak in bij de KvK en log je in op Mijn Belastingdienst Zakelijk. Zo vraag je hem aan, met een Nederlands woonadres of vanuit het buitenland.

Lees verder

Zakelijke rekening: verplicht?

Moet je als zzp'er een zakelijke rekening hebben? Wanneer het verplicht is, wanneer je je privérekening mag gebruiken, wat de bank vraagt en of een buitenlandse rekening mag.

Lees verder

Verzekeringen voor zzp'ers

Welke verzekering is verplicht als zzp'er en welke niet: zorgverzekering, AOV (verplicht vanaf naar verwachting 2030), bedrijfs- en beroepsaansprakelijkheid.

Lees verder

Zelf boekhouden of een boekhouder?

Een boekhouder is niet verplicht. Wanneer zelf doen past, wanneer hulp verstandig is, en wat je doet als je nog geen Nederlands leest.

Lees verder

Btw in Nederland

De tarieven van 21%, 9% en 0%, wat vrijgesteld is, je twee btw-nummers, de aangifte per kwartaal en de drie uitzonderingen: KOR, verlegd en de EU.

Lees verder

Btw-nummer en omzetbelastingnummer

Je twee nummers van de Belastingdienst: het btw-id voor je facturen en het omzetbelastingnummer voor de Belastingdienst. Hoe ze eruitzien, waar je ze vindt en hoe je een nummer controleert.

Lees verder

Btw-aangifte

Wanneer je aangifte doet, wat de rubrieken 1a tot en met 5b betekenen, en de drie fouten die het vaakst gemaakt worden.

Lees verder

Factuureisen

Wat er verplicht op je factuur moet, binnen welke termijn je hem verstuurt en hoe lang je hem bewaart — de regels van de Belastingdienst op een rij.

Lees verder

Klant betaalt niet

Betaaltermijn, herinnering, aanmaning, incassokosten en wettelijke rente: wat je mag vragen als een factuur open blijft, bij een bedrijf en bij een consument.

Lees verder

Kleineondernemersregeling

De omzetgrens van € 20.000, wat er verandert als je meedoet, en de uitzondering die het vaakst wordt gemist.

Lees verder

Administratie bewaren

Wat je zeven jaar moet bewaren, waarom digitaal mag, en welk bestand de Belastingdienst bij een controle opvraagt.

Lees verder

Leveren binnen de EU

Ondernemer of particulier is de eerste vraag: dat bepaalt of je bij rubriek 3b en de ICP-opgaaf uitkomt of bij de drempel van € 10.000.

Lees verder

Btw verlegd

Onderaannemer in de bouw? Dan zet je geen btw op je factuur maar 'btw verlegd' — en krijg je de btw op je eigen inkopen terug.

Lees verder

Aftrekbare kosten voor zzp'ers

Welke kosten je als zzp'er van je winst aftrekt: zakelijk 100%, gemengd alleen het zakelijke deel, € 0,25 per kilometer, en eten, drinken en representatie boven de drempel of 80%.

Lees verder

Belastingvoordelen voor zzp'ers

Zelfstandigenaftrek, startersaftrek, mkb-winstvrijstelling en de KIA: wat ze in 2026 opleveren, in welke volgorde, met een rekenvoorbeeld.

Lees verder

Het urencriterium

De 1.225 uur die bepaalt of je de zelfstandigenaftrek krijgt: welke uren tellen, en waarom een half jaar ondernemen niet betekent dat de helft genoeg is.

Lees verder

Hoeveel belasting opzij zetten

Drie potjes: de btw, de inkomstenbelasting en de Zvw-bijdrage. Wat in elk hoort, de tarieven van 2026, en hoe je maandelijks betaalt in plaats van ineens.

Lees verder

Voorlopige aanslag

Wat een voorlopige aanslag is, hoe je hem controleert en wijzigt, tot wanneer dat kan, en waarom je er als starter zelf een aanvraagt.

Lees verder

Toeslagen als zzp'er

Zorgtoeslag of huurtoeslag als zzp'er: welk inkomen je opgeeft (niet je winst), hoe je het schat, en waarom je het bij elke btw-aangifte opnieuw bekijkt.

Lees verder

Brief van de Belastingdienst

Aangiftebrief, voorlopige of definitieve aanslag, naheffingsaanslag of boete: welke brief is wat, wat je moet doen en binnen welke termijn.

Lees verder

Aangifte inkomstenbelasting

Wanneer je aangifte móet doen, wanneer het alleen verstandig is, en het M-biljet van het jaar waarin je naar Nederland kwam.

Lees verder

Investeringsaftrek (KIA)

28% van wat je investeert van je winst af — maar pas boven € 2.901, niet onder € 450 per stuk, en niet op je personenauto.

Lees verder

Eenmanszaak stoppen

Stoppen als zzp'er: uitschrijven bij de KvK, je laatste btw-aangifte, de stakingswinst in je inkomstenbelasting en wat je zeven jaar bewaart.

Lees verder